Betoog Onderwijs-investeringsagenda Heerlen Kennisstad, raadsvergadering 28 januari 2026

Betoog bij agendapunt 8 van raadsvergadering van 28 januari

Welke kennisstad wil Heerlen zijn?

Heerlen investeert met de onderwijs-investeringsagenda terecht fors in haar toekomst als kennisstad. Onderwijs, onderzoek en innovatie worden opnieuw gepositioneerd als motor voor brede welvaart, sociale stijging en stedelijke ontwikkeling. Dat sluit naadloos aan bij de geschiedenis van Heerlen als transitiestad: een stad die zich steeds opnieuw heeft moeten uitvinden.

Maar juist nu is de kernvraag niet óf we investeren in kennis, maar wat voor soort kennisstad we willen zijn. Reproduceren we bestaande economische denkpatronen, of durven we een leeromgeving te worden waarin nieuwe, duurzame vormen van samenleven en organiseren centraal staan?

Europa erkent inmiddels dat het huidige groeimodel tegen planetaire en sociale grenzen aanloopt. De donuteconomie, zoals onderbouwd door onder andere het EEA en het IPCC, en het Natuurlijk Sociaal Contract van Prof. Patrick Huntjens bieden een levensvatbaar alternatief waarin ecologische grenzen en sociale fundamenten samen richting geven aan beleid. Heerlen kan – en moet – deze inzichten niet alleen bestuderen, maar ook toepassen. 

Met twee bijzondere opleidingen* over toekomstige stads- en gebiedsontwikkeling beschikt Heerlen over unieke bouwstenen om zich te ontwikkelen tot leer- en pionieromgeving voor duurzame stedelijke ontwikkeling. 

Deze opleidingen gaan over toekomstige stedelijke transformatie. Daaruit volgen onvermijdelijk transities op andere beleidsterreinen: economie, voedsel, energie, zorg en ruimte.

Partij voor de Dieren pleit ervoor om vanuit de investeringsagenda expliciet onderwijs te stimuleren dat aansluit op deze transities. Dat vraagt om het opleiden van een nieuw type professional: transitie- en veranderprofessionals met een sterk ethisch kompas, systeemkennis en het vermogen om onderzoek, ontwerp en implementatie te verbinden. Professionals die organisaties kunnen begeleiden bij noodzakelijke veranderingen als gevolg van ecologische grenzen, sociale ongelijkheid en nieuwe regelgeving.

Heerlen heeft de ervaring, de urgentie én het onderwijslandschap om hierin voorop te lopen. 

Door kennisontwikkeling te verbinden aan een duidelijke ecologische en morele koers, investeert de stad in toekomstbestendigheid. Niet de vraag hoe groeien we, maar waartoe ontwikkelen we ons zou leidend moeten zijn.

Dat is de kennisstad waar de Partij voor de Dieren voor staat.

*opleidingen als Urban Sustainability Studies (UM/YUFE) en Transforming City Regions (RWTH)